Chỉ sau 2 năm thành lập, công ty GEBTE của chị Phương Khanh đã nuôi trồng thành công nhiều loại nấm quý như Đông trùng hạ thảo, nấm Mối đen, nấm Hồng chi… Dù có thế mạnh là Thạc sỹ Công nghệ sinh học với nhiều kiến thức, kinh nghiệm trong ngành, nhưng quá trình nuôi trồng nấm và khởi nghiệp của nữ giảng viên ĐH Mở TP.HCM vẫn gặp phải vô số khó khăn, thử thách. 

Câu chuyện khởi nghiệp từ cây nấm và bí quyết gìn giữ hạnh phúc gia đình của nữ doanh nhân, giảng viên 7X hứa hẹn sẽ mang lại nhiều trải nghiệm thú vị và giá trị cho độc giả; đặc biệt với những chị em vừa mong muốn phát triển sự nghiệp vừa cân bằng thời gian cho gia đình nhỏ của mình.

Giảng viên Đại học Nguyễn Thị Phương Khanh và mối nhân duyên với các loại nấm quý - Ảnh 1.

Thạc sỹ Công nghệ sinh học Phương Khanh với những cây nấm Hoàng đế, một trong những sản phẩm chủ lực của công ty. Ảnh: FB PhuongKhanhNguyen

- Chào chị Phương Khanh, chị có thể cho độc giả biết lý do vì sao chị lại quyết định khởi nghiệp khi đang rất bận rộn với việc giảng dạy và chăm sóc gia đình? Và những thành công mà chị đã gặt hái được từ khi thành lập công ty GEBTE cho đến nay?

Qua tìm hiểu trên sách báo, người dân Nhật Bản, Triều Tiên khỏe mạnh không chỉ vì họ thường sử dụng Đông trùng hạ thảo hay nhân sâm, mà nguyên nhân chính là dùng nấm hữu cơ trong bữa ăn hàng ngày từ rất lâu đời. Ngoài hương vị thơm ngon, dễ chế biến và thích hợp cho nhu cầu ăn chay, nấm còn cung cấp đầy đủ dưỡng chất và các Axit Amin cần thiết cho cơ thể. Chính điều này đã thôi thúc tôi cùng đồng sự là các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp khởi nghiệp kinh doanh và chọn nấm là lĩnh vực phát triển chính của mình.

    Chúng tôi hy vọng những sản phẩm hữu cơ cao cấp từ nấm, với giá thành hợp lý, sẽ giúp gia đình và người Việt mình có điều kiện sử dụng nguồn thực phẩm bổ dưỡng, an toàn và tiết kiệm nhất. Sau 2 năm hoạt động đến nay GEBTE đã thành công với các sản phẩm cao cấp như nấm Hoàng đế, Đông trùng hạ thảo, nấm Mối đen, nấm Hồng Chi…

    - Vậy lợi thế của chị khi bắt đầu với lĩnh vực này là gì? Và chị đã áp dụng chúng vào công việc kinh doanh ra sao?

    Ngành nghề chính của công ty là sản xuất và kinh doanh các sản phẩm nấm hữu cơ cao cấp và các sản phẩm sau chế biến như trà túi lọc, rượu ngâm Đông trùng hạ thảo hoặc Hồng Chi. Thế mạnh của chúng tôi là nhân viên đều là các kỹ sư tốt nghiệp trường ĐH Mở TP HCM. Các em đã học cùng tôi 5 năm và đều là những sinh viên xuất sắc nên khi bước vào sản xuất rất hiểu công việc. Ngay từ lô sản phẩm đầu tiên, chúng tôi đã đạt 80% công suất và chưa bị hư hỏng lô nào.

    Ngoài ra, là thạc sỹ chuyên ngành Công nghệ sinh học nên tôi đã nghiên cứu đưa ra quy trình sản xuất tối ưu, như giảm thời gian ủ phôi từ 2 tháng xuống còn 1 tháng, lắp đặt hệ thống làm ẩm bằng hơi nước thay vì tưới phun sương truyền thống… Chính điều này đã giúp chúng tôi giảm thiểu chi phí, thời gian sản xuất, tăng năng suất và tiết kiệm chi phí đầu tư, để có thể đưa ra thị trường những sản phẩm chất lượng cao với giá thành cạnh tranh hơn.

    - Trong quá trình khởi nghiệp, chị có gặp khó khăn, trở ngại gì không? Và chị đã vượt qua những khó khăn, thử thách này như thế nào?

    Khó khăn lớn nhất là việc quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Khi khởi nghiệp ai cũng tin mình sẽ thành công, nhưng làm rồi mới thấy muôn vàn khó khăn. Một doanh nghiệp mới "chân ướt chân ráo" thâm nhập thị trường sẽ rất khó cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn đã có vị thế và tên tuổi. Ngoài ra, sản lượng ổn định, sản phẩm tốt nhưng làm sao để đến được tay người tiêu dùng cũng là một bài toán khó.  

    Giảng viên Đại học Nguyễn Thị Phương Khanh và mối nhân duyên với các loại nấm quý - Ảnh 2.

    Trong những ngày đầu khởi nghiệp vất vả, chị Phương Khanh cùng nhân viên của mình đã phải tìm mọi biện pháp để có thể đưa sản phẩm đến tận tay người tiêu dùng. Ảnh: FB PhuongKhanhNguyen

    Đã có lúc tôi cùng nhân viên phải mang từng bịch nấm đi chào hàng. Chưa tiêu thụ được nhiều, nhìn loạt thành phẩm phải chứa trong kho lạnh mà lo lắng đến mất ăn, mất ngủ, nhiều khi đã muốn bỏ cuộc. 

    Nhưng nhờ sự động viên và hỗ trợ của chồng, bạn bè, đồng nghiệp và cả các em sinh viên mà đến nay sản phẩm đã được người tiêu dùng chấp nhận. Các sản phẩm hiện đang tiêu thụ rất tốt trên kênh online, hệ thống siêu thị Aeon Citimart và các cửa hàng thực phẩm sạch. Những thành công bước đầu này đã tiếp thêm "lửa" để tôi và các em nghiên cứu sản xuất thêm nhiều loại nấm giá trị cao hơn trong thời gian tới.

    - Một vài trải nghiệm đắt giá và đáng nhớ của chị trong quá trình khởi nghiệp?

    Đó là đợt trồng 1000 bịch phôi nấm mối đầu tiên. Sau khi phôi đã lan tơ, đoán chắc sẽ thành công mỹ mãn thì bất ngờ xuất hiện sâu bệnh. Nguy cơ phải đổ bỏ cả ngàn bịch phôi cùng công sức của cả tập thể. Vậy là tôi cùng các anh chị em xắn tay vệ sinh khu vực và sát trùng bằng thuốc bảo vệ thực vật tự chế làm từ tỏi và ớt xay nát trộn với nước. 

    Tuy không thể cứu được toàn bộ lượng phôi nhưng cũng giảm thiểu được thiệt hại. Qua đó mới thấy, ta không thể chủ quan trong bất kỳ công đoạn nào trong quá trình sản xuất.

    Giảng viên Đại học Nguyễn Thị Phương Khanh và mối nhân duyên với các loại nấm quý - Ảnh 3.

    Chị Phương Khanh cùng chồng trong trang trại nấm tại Củ Chi. Anh là một trong những người thân đã đồng hành, chia sẻ cùng chị trong suốt quá trình khởi nghiệp cho đến nay. Ảnh FB PhuongKhanhNguyen

    - Trong các sản phẩm mà chị đang nuôi trồng, đâu là sản phẩm mà chị tâm huyết nhất? Có khó khăn, vất vả nào không khi chị theo đuổi đam mê với sản phẩm này? Thành quả lớn nhất mà chị đạt được với nó là gì?

    Sản phẩm tôi tâm huyết nhất - đó chính là nấm Mối đen. Đây là loại nấm có hương vị rất thơm ngon và bổ dưỡng. Trong tự nhiên, nấm mối đen chỉ xuất hiện sau những cơn mưa vào tháng 5 hàng năm. Chính vì vừa ngon, vừa bổ mà lại hiếm như vậy nên rất được săn tìm trên thị trường.

    Hiện nay, nấm Mối đen đã được GEBTE nhân giống và nuôi trồng thành công. Vừa đảm bảo vị ngon như nấm mối tự nhiên, vừa có hàm lượng dinh dưỡng vượt trội. Để đạt được thành công này phải trải qua gần 1 năm nghiên cứu và thử nghiệm trên các loại giá thể khác nhau. Điều trăn trở nhất của tôi là sản lượng của sản phẩm này khá thấp nên cung không đủ cầu, mặc dù giá bán từ 800.000 -1 triệu đồng/kg. Hiện nay, chúng tôi vẫn đang tiếp tục đầu tư nghiên cứu để nâng cao sản lượng, giảm giá thành để có thể đưa sản phẩm đến với mọi người.

    - Được biết trong các loại nấm, chị đã nuôi trồng thành công Đông trùng hạ thảo, là phương thuốc rất quý trong Đông y và có giá trị rất đắt đỏ?

    Từ lâu trong Đông y, nấm Đông trùng hạ thảo được sử dụng làm thuốc chữa bệnh, tăng cường sinh lực, hổi phục sức khỏe cho người mới ốm dậy, người bị suy nhược cơ thể rất tốt. Hiên nay, Đông trùng hạ thảo vẫn là một trong những loại danh dược đắt giá nhất thế giới.

    Đông trùng hạ thảo tự nhiên nguyên con Tây Tạng có rất nhiều giá bán khác nhau trên thị trường, dao động từ 1,5 đến 3 tỷ đồng/kg khô. Sở dĩ Đông trùng hạ thảo thiên nhiên đắt đỏ đến vậy là do nguồn cung của đông trùng tự nhiên quá hiếm và ít ỏi so với nhu cầu của người sử dụng. Vì cái giá đắt đỏ của nó nên Đông Trùng hạ thảo được làm giả rất giống với tự nhiên, loại này hoàn toàn không có giá trị dược tính mà dùng còn nguy hại cho sức khỏe vì có sử dụng hóa chất tạo mùi.

    Loại đông trùng hạ thảo nuôi cấy trong cơ sở của GEBTE tại Việt Nam có hoạt chất tương tự như Đông trùng hạ thảo tự nhiên nhưng có cái giá rẻ hơn nhiều, được phần đông người tiêu dùng chấp nhận. Khách mua hàng có thể đến thăm quan trực tiếp cơ sở nuôi cấy và chế biến. Ngoài sản phẩm thông thường được cấy trên vật chủ là nhộng tằm, chúng tôi còn cho ra đời sản phẩm chay với vật chủ từ protein thực vật. Đây là mặt hàng rất phù hợp cho những người ăn chay trường khi có nhu cầu nâng cao sức khỏe bản thân và gia đình.  

    Giảng viên Đại học Nguyễn Thị Phương Khanh và mối nhân duyên với các loại nấm quý - Ảnh 4.

    Đông trùng hạ thảo do chị Phương Khanh và các đồng nghiệp nuôi cấy đang phát triển rất tốt tại trang trại Củ Chi. Ảnh: FB PhuongKhanhNguyen

    Tuy có giá trị cao nhưng việc nuôi cấy nấm Đông trùng hạ thảo cực kỳ khó khăn. Chỉ khoảng 20% các cơ sở, kể cả các cơ sở lớn của Nhà nước, có thể cho ra đời sản phẩm hoàn chỉnh. Để cùng nhau thành công, GEBTE sẵn sàng hợp tác, chuyển giao công nghệ với các đối tác trong và ngoài nước. Tôi hy vọng các phương thuốc quý từ thiên nhiên ngày càng được nhân rộng hơn nữa, để cùng góp phần chăm sóc sức khoẻ cho mọi người.

    - Dự định trong thời gian tới chị sẽ phát triển công ty như thế nào? Và có nuôi trồng thêm các loại nấm, đặc biệt nấm quý nào khác không?

    Trong thời gian tới, ngoài việc tiếp tục đẩy mạnh sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm hiện có, tôi và các đồng sự trong công ty sẽ nghiên cứu các loại nấm mới có giá trị dinh dưỡng cao như nấm Chân chim, nấm Sọ khỉ. Để phát triển kinh doanh, công ty tiếp tục hợp tác với các doanh nghiệp chuyên ngành nấm như Rica, Ritagreen... cũng như đẩy mạnh công tác chuyển giao công nghệ và bao tiêu sản phẩm với các đối tác trên toàn quốc.

    Chúng tôi cũng đang làm thủ tục để chuẩn bị xuất lô hàng đầu tiên sang Úc. Nếu thành công, đây sẽ là hướng đi mới để nâng cao doanh số và quảng bá sản phẩm nấm Việt Nam ra thị trường quốc tế.

    - Khởi nghiệp ở độ tuổi này, theo chị sẽ gặp khó khăn và lợi thế nào so với các bạn trẻ thuộc thế hệ 8x, 9x vốn được tiếp cận với công nghệ hiện đại từ rất sớm?

    Thật ra, khởi nghiệp không lúc nào là muộn cả. Khi mình đủ tự tin, khả năng lẫn kinh nghiệm thì mới dẫn đến thành công. Ngành công nghệ sinh học khác với các ngành khác là ngoài đam mê thì cần tích lũy đầy đủ kinh nghiệm thực tiễn. Trước khi GEBTE đi vào hoạt động, tôi đã cùng các bạn sinh viên làm rất nhiều đề tài về nấm hữu cơ, đã thực hiện các đề tài cấp thành phố về chuyển giao công nghệ cho nông dân các tỉnh Đồng nai, Bến Tre…

    Khó khăn là bây giờ có gia đình, lại còn công tác giảng dạy nên không thể toàn tâm toàn ý cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Nhưng tôi luôn cố gắng thu xếp và tâm niệm sẽ đưa công ty ngày càng phát triển hơn nữa. Vì giờ đây, GEBTE không chỉ đơn giản là sự nghiệp của tôi, mà còn trở thành nơi thực hành cho sinh viên trong các đề tài nghiên cứu giống nấm mới. Các em sẽ được vừa học vừa thực hành, tiếp cận với kiến thức thực tiễn rất có ích cho sự nghiệp của các em sau này.

    - Vừa là giảng viên, vừa nghiên cứu nuôi trồng nấm vừa điều hành công ty, vừa có một gia đình hạnh phúc. Vậy bí quyết giữ lửa và cân bằng mọi thứ từ công việc đến đời sống cá nhân, chăm sóc gia đình của chị là gì?

    Đàn ông có thể dành gần 100% thời gian cho sự nghiệp nhưng phụ nữ thì không. Tạo hóa cho mình thiên chức là phụ nữ thì phải cân bằng hài hòa giữa công việc và cuộc sống. Ngoài đảm nhiệm công việc ở công ty thì còn phải xây dựng tổ ấm. Hậu phương có vững chắc thì tiền tuyến mới vững mạnh được.  

    Giảng viên Đại học Nguyễn Thị Phương Khanh và mối nhân duyên với các loại nấm quý - Ảnh 5.

    Theo chị Phương Khanh, phụ nữ ở độ tuổi 7x khởi nghiệp thì khó khăn nhất chính là vừa giữ được kinh doanh phát triển, vừa chăm sóc cả gia đình. Gia đình luôn tràn ngập tiếng cười cũng là một nguồn năng lượng to lớn để người phụ nữ có thêm động lực cho con đường khởi nghiệp của mình. Ảnh: FB PhuongKhanhNguyen

    Tôi vẫn nghĩ một người phụ nữ làm lãnh đạo thì còn phải nỗ lực hơn rất nhiều lần. Tôi cũng nói với các anh chị em trong công ty rằng, phụ nữ làm quản lý, làm vị trí chủ chốt không phải 2 đảm đang mà là 10 đảm đang thì mới cân bằng được tất cả: đảm việc nước, việc nhà, mọi mối quan hệ xã hội.

    Phụ nữ có khó khăn nhưng lại có thế mạnh mà nam giới không có được. Chẳng hạn đó là sự tinh tế trong cuộc sống, trong xã hội, quản lý chi tiết hơn, quan tâm đến cuộc sống nhân viên của mình để thúc đẩy họ nỗ lực trong công việc. Cũng như việc xây dựng quan hệ hài hòa mềm dẻo với cơ quan quản lý, với đối tác, với người lao động…

    Tôi cũng may mắn có người chồng luôn hiểu, tôn trọng những sở thích riêng và chia sẻ những khó khăn trong công việc. May mắn có hai cô con gái chăm ngoan học giỏi, luôn yêu thương bố mẹ và mọi người trong gia đình.

    Để cuộc sống thêm nhiều màu sắc, dù bận bịu nhưng cứ cuối tuần cả gia đình luôn cùng nhau về thăm ông bà, đi du lịch hoặc đơn giản là đi xem 1 bộ phim hay để cùng nhau cất tiếng cười sảng khoái.

    - Theo chị, đâu là điều quý giá nhất trong cuộc sống của mình? Và chị sẽ làm gì để giữ được điều này?

    Điều quý giá nhất trong cuộc sống, đó chính là hạnh phúc. Mà cách tốt nhất để có được hạnh phúc theo tôi thật sự lại rất đơn giản. Đó là tự tạo ra hạnh phúc ngay trong chính bản thân mình. Hạnh phúc không thật sự nằm ở chiếc xe mình lái, ngôi nhà mình ở, hay công việc đang có… Bởi vì có những người đã đạt được rất nhiều thứ họ mong muốn, nhưng rốt cuộc, họ vẫn không cảm thấy thật sự hạnh phúc. Đơn giản là vì hạnh phúc nằm trong chính bản thân mỗi chúng ta.

    Mình tạo ra hạnh phúc bằng cách trân trọng tất cả những gì đang có, cũng như chấp nhận và yêu quý chính bản thân. Đó chính là "bí quyết" để có được hạnh phúc lâu dài.