Những hiện tượng thời tiết cực đoan năm 2018: "cơn ác mộng" được báo trước
Sự kiện - Chuyên đề


Những hiện tượng thời tiết cực đoan năm 2018: "cơn ác mộng" được báo trước

Năm 2018, năm của những hiện tượng thời tiết cực đoan dồn dập ở nhiều nơi trên thế giới: hiện tượng băng tan, trái đất nóng lên, bão tuyết, sạt lở đất. Ở Việt Nam, sự biến đổi khí hậu biểu hiện rõ nhất ở đợt nắng nóng kỉ lục chạm ngưỡng 40 độ chưa từng có.



  • Bão nhiệt đới tại Mỹ

    Năm 2018: năm của những hiện tượng cực đoan

    Theo tổ chức khí tượng học thế giới (WMO) thuộc Liên Hợp Quốc: thế giới ghi nhận nhiệt độ cao kỉ lục trong 3 năm quan và dự đoán thời tiết có thể sẽ cực đoan hơn trong năm 2018 này. Dự đoán này là hoàn toàn chính xác khi chúng ta liên tiếp phải nghe những tin tức từ khắp nơi trên thế giới về những hiện tượng nóng lên hay lạnh lẽo bất thường từ khắp nơi trên thế giới.

    Theo báo cáo thường niên về khí hậu toàn cầu của WMO công bố ngày 21/3: các trận bão ở Đại Tây Dương và lũ lụt ở Ấn Độ đã khiến 2017 trở thành năm thiệt hại nặng nề nhất do những hiện tượng cực đoan. WMO dự đoán năm 2018 cũng không phải là một trường hợp ngoại lệ với nhiều trường hợp thiệt hại nặng nề về môi trường, tài nguyên, vật chất và con người.

    Hội đồng tư vấn khoa học thuộc Viện hàn lâm Châu Âu cảnh báo thế giới đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể của của vô số hiện tượng cực đoan với lượng lũ tăng 3 đến 4 lần trong khi các đợt nắng nóng, bão táp, hạn hán tăng gấp 2 lần kể từ năm 1980. Theo báo cáo của hội đồng trên kể từ năm 2013, số vụ lũ lụt từ Châu Âu đã tăng gấp năm lần kể từ năm 1995.

    Theo Giám đốc chương trình khí hậu của hội đồng tư vấn Khoa học Michael Nirton sẽ xuất hiện nhiều kiểu thời tiết cực đoan hơn nữa trong 2018. Điều này là một thách thức lớn cho các nhà chức trách làm sao để giảm thiểu được tác động của hiệu ứng nhà kính. 

    Hiện tượng cực đoan từ khắp nơi trên thế giới

    Mỹ lạnh như sao Hỏa:  Thời tiết tại vùng bờ Đông của nước Mỹ đang được ví là "lạnh như sao Hỏa". Tại một số vùng, nhiệt độ thực tế đã giảm tới -50 độ C do tác động của những đợt gió lạnh và tuyết rơi dày. Hơn 100 triệu người dân đã bị ảnh hưởng bởi đợt lạnh tồi tệ nhất trong vòng 80 năm qua tại Bắc Mỹ. Thác nước Georgia gần như đóng băng hoàn toàn. Loài cá sấu cũng phải tìm cách tồn tại trong thời tiết cực đoan này tại Mỹ. Những con cá sấu trong công viên quốc gia ở bang North Carolina đã phải nhoi đầu qua lớp băng để thở. Đây là cách để chúng sống sót qua những đợt lạnh kỷ lục. 

    Bão lớn tại Mỹ

    Trong nhiều tuần lễ, nửa phía đông của Hoa Kỳ đã bị "khóa cứng" với kiểu thời tiết được gọi là "nổ lạnh", gây ra bởi không khí lạnh từ Cực Bắc tràn xuống. Theo Jonathan Martin, giáo sư khí tượng học tại Đại học Wisconsin-Madison, sự tương phản giữa không khí lạnh trên mặt đất và nhiệt độ đại dương ấm áp ở Đại Tây Dương, cùng với sự tương tác của một hệ thống thời tiết khác trong bầu khí quyển, là những thành phần quan trọng trong việc hình thành cơn bão phát triển nhanh này.

    Người đàn ông chìm trong tuyết

     

    cảnh tượng đóng năng như trong phim

    Nước Mỹ đã phải gánh chịu mùa đông tồi tệ nhất trong nhiều năm qua do ảnh hưởng của khối không khí lạnh khổng lồ từ cực Bắc.

    Trung Quốc, Nhật Bản "quay cuồng" với bão Maria 

    Siêu bão này được cho là tồi tệ nhất ở châu Á với sức gió đạt 220km/h ở tâm bão, tiếp sau cơn bão Prapiroon làm thiệt mạng hơn 100 người và mất tích hơn 60 người và phá hủy trên diện rộng tại miền tây Nhật Bản tuần trước. Đường đi dự kiến của siêu bão Maria cho thấy nó đi theo hướng tây qua đảo Ryukyu, phía nam đất liền Nhật Bản, trước khi di chuyển tới miền bắc Đài Loan, rồi tới bờ biển Trung Quốc vào giữa tuần này mang theo mưa lớn. 

    Hiện tại, bão Maria đang thay đổi tâm bão theo một quá trình được gọi là chu kỳ thay đổi tâm bão. Xuyên suốt quá trình này, sức mạnh của bão Maria có thể biến đổi khó lường, có thể được duy trì hoặc yếu đi một phần trước khi nó di chuyển nhanh hơn vào ngày 9-7.

    Theo JTWC, bão Maria sẽ ở cấp độ ít nhất là 4 trong vài ngày tới. Với sức mạnh và diễn biến như hiện tại, bão Maria được cảnh báo là có thể mạnh lên khủng khiếp khi nó tiến về quần đảo ở vùng cực Tây Nam của Nhật Bản: Quần đảo Ryukyu, nơi có Căn cứ không quân Kadena ở đảo Okinawa, trong khoảng từ ngày 10 đến ngày 11-7.

    Hướng đicủa bão Maria

    Giới chức Đài Loan thông báo các trường học và công sở sẽ đóng cửa chiều cùng ngày tại 5 thành phố, nơi sóng lớn bắt đầu ập vào. Hãng hàng không UNI Air đã hủy khoảng 70 chuyến bay nội địa, trong khi 2 hãng khác hủy nhiều chuyến bay tới đảo Okinawa của Nhật Bản. Hãng hàng không Cathay Pacific cho biết đã hủy hơn 10 chuyến bay giữa Khu hành chính đặc biệt Hong Kong (Trung Quốc) và thành phố Đài Bắc (Taipei), cũng như Hong Kong và đảo Okinawa. 

    Tại Tây Nam Trung Quốc, mưa lớn khiến một đoạn trên tuyến quốc lộ trọng điểm tại tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan) đã bị sụt lở. Hậu quả là một xe tải bị mắc kẹt trên đoạn đường sụt lún, trong khi một xe tải khác phải quay đầu. Hiện chưa có báo cáo thương vong  trong vụ này. Cảnh sát giao thông đã nhanh chóng phong tỏa hiện trường và đình chỉ giao thông tại khu vực này. 

    Cơ quan theo dõi thời tiết Trung Quốc đã công bố "cảnh báo vàng" trong ngày 10-7 khi dự báo mưa lớn sẽ trút xuống nhiều khu vực tại nước này. Hệ thống cảnh báo của Trung Quốc gồm 4 mức, trong đó mức đỏ là nghiêm trọng nhất, sau đó là màu cam, vàng và xanh. 

    bão Maria từ vệ tinh

    Hãng tin Kyodo hôm 9-7 đưa tin số người thiệt mạng từ trận mưa lịch sử bắt đầu từ hôm 5-7 ở miền Tây nước Nhật đã lên tới 112 người trong khi nhiều người còn mất tích và hàng chục ngàn người mất nhà cửa vì lũ lụt và lở đất. Con số thương vong có thể còn tăng cao khi nhiều người được cho là mắc kẹt trong nhà ở những khu vực bị nước lũ cô lập. Có thời điểm, giới chức trách phải phát lệnh sơ tán hoặc đưa ra khuyến cáo đến 5,9 triệu người tại 19 tỉnh. Theo những số liệu mới nhất từ Cơ quan Quản lý Thảm họa và hỏa hoạn Nhật Bản, khoảng 23.000 người đang phải trú tại các trung tâm sơ tán.

    Tại tỉnh Okayama – một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, hơn 1.000 người mắc kẹt trên nóc của những tòa nhà bị nước lũ nhấn chìm sau khi 3 đê chắn dọc sông Oda bị vỡ. Riêng tại quận Mabicho ở TP Kurashiki, khoảng 4.600 ngôi nhà bị nước lụt nhấn chìm đẩy 3.000-5.000 người vào cảnh vô gia cư…

    Hàng loạt ngôi nhà bị nhấn chìm trong nước lũ ở Kurashiki, tỉnh OkayamaẢnh: YOMIURI SHIMBUN

    Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe ngày 9-7 đã hủy chuyến công du được lên kế hoạch từ trước tới châu Âu và Trung Đông. Ông cho biết trong cuộc họp của đơn vị phản ứng thảm họa đặc biệt rằng nhân sự tham gia chiến dịch trợ giúp và giải cứu hiện lên tới 73.000 người. Ông Abe cũng lên kế hoạch thăm các khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất.

    Nắng nóng kinh hoàng từ khắp nơi trên thế giới

    Một đợt nóng dai dẳng đang bao trùm nhiều khu vực trên thế giới, phá vỡ nhiều kỷ lục về thời tiết ở Canada, Mỹ, châu Âu và Trung Đông. Nắng như thiêu như đốt đã đẩy nhiệt độ nhiều nơi tăng cao, gây ra cơn nóng ngột ngạt khắp miền Đông và miền Trung Canada. Đó là nguyên nhân khiến ít nhất 18 người chết ở tỉnh Quebec chỉ trong vòng vài ngày qua, theo giới chức y tế nước này hôm 4-7 (giờ địa phương). TP Montreal, tỉnh Quebec đã trải qua ngày nóng nhất trong vòng 147 năm qua khi nhiệt độ chạm mốc 36,6 độ C hôm 2-7, theo báo Daily Mail.

    Trẻ em Canada chống nóng

    Theo hãng tin The Canadian Press, Cơ quan Môi trường Canada khẳng định các cảnh báo nắng nóng vẫn còn hiệu lực ở nhiều địa phương với nhiệt độ cao hơn mức bình thường xuất hiện trong ngày 5-7 (giờ địa phương). Riêng giới chức TP Montreal nói họ đang nỗ lực tránh tái diễn hậu quả của đợt nắng nóng khiến 106 người thiệt mạng năm 2010.

    Tại Mỹ, người dân tại một số bang đã trải qua ngày quốc khánh nóng bức hôm 4-7 sau khi ít nhất 5 người thiệt mạng. Tiết trời nóng nực bao trùm 2/3 miền Đông nước này từ cuối tuần qua. Đáng chú ý, Cơ quan Thời tiết quốc gia Mỹ cho biết nhiệt độ tại TP New York trong ít nhất 7 ngày qua vượt mốc 32 độ C - một hiện tượng chỉ xảy ra một lần trong khoảng 33 năm. Trong khi đó, TP Denver, thủ phủ bang Colorado, đã đạt nhiệt độ kỷ lục 40,5 độ C hôm 28-6.

    Nhiều nơi ở châu Âu cũng chịu chung cảnh thiêu đốt. Scotland, Ireland và Bắc Ireland đều chứng kiến nhiệt độ tăng lên mức kỷ lục, khoảng 32-33 độ C. Giới chuyên gia cuối tuần rồi dự báo nắng nóng tại Anh dự kiến kéo dài ít nhất 2 tuần, còn Pháp đã ban bố cảnh báo thời tiết ở 21 vùng trên khắp đất nước. Một số địa điểm ở miền Nam nước Nga hôm 5-7 đã vượt qua mốc nhiệt độ nóng nhất hồi tháng 6.

    Ngoài ra, nhiệt độ ở thủ đô Tbilisi - Georgia đã đạt mức cao kỷ lục 40,5 độ C hôm 4-7. Còn người dân ở thủ đô Yerevan - Armenia hôm 2-7 cũng phải sống chung với thời tiết nóng đến 42 độ C, cũng là một kỷ lục mới trong tháng này. Ở châu Á, nắng nóng gay gắt trên diện rộng xảy ra tại Việt Nam trong những ngày qua với nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến từ 37-40 độ C, thậm chí có những nơi lên hơn 40 độ C.

    Nóng chảy bánh xe tại Úc

    Theo tờ Daily Mail, mùa hè năm 2018 dự kiến sẽ là mùa hè nóng nhất từng được ghi nhận.

    Riêng ở Việt Nam, đợt nắng nóng kéo dài vừa rồi đã vắt kiệt sức chịu đựng của người dân, khi nhiệt độ ngoài trời đo được là từ 45-50 độ C, chưa tính những khu vực bị bê tông hóa thì có thể còn cao hơn nữa. Tại Thủ đô Hà Nội, trong vòng 40 năm qua, mức nhiệt lịch sử đo được mới dừng ở mức 40,3 độ vào cuối tháng 5/2015. Nhiệt độ quá cao khiến hơi nóng lưu giữ lâu. Lúc 19h, nhiệt độ Hà Nội vẫn ở mức 40 độ, 22h đêm giảm chậm còn 34 độ và gần sáng nhiệt vẫn còn cao 32 độ.

    Người dân oằn mình chống lại nắng nóng

    Các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và các tỉnh Trung Bộ xảy ra nắng nóng gay gắt, nền nhiệt cao nhất ngày ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ phổ biến 37-39 độ, có nơi trên 39 độ; nhiệt độ cao nhất ở các tỉnh Trung Bộ phổ biến 38-40 độ, có nơi trên 40 độ. Thời gian có nhiệt độ trên 35 độ từ 11-16 giờ.  

    Khu vực Hà Nội, nắng nóng gay gắt tiếp tục xảy ra trên diện rộng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 37-39 độ, có nơi trên 39 độ. Thời gian có nhiệt độ trên 35 độ từ 11-16 giờ.

    Các mức nhiệt trên được đo trong lều khí tượng có mái che. Nhiệt độ thực tế bên ngoài cao hơn từ 2-4 độ, thậm chí khi đo sát mặt đường, nhiệt độ có thể lớn hơn rất nhiều, nắng nóng gay gắt diện rộng ở các tỉnh Bắc Bộ và Trung Bộ có kéo dài đến ngày 5/7, vừa qua Hà Nội mới được đón những cơn mưa làm dịu đi trong 1 tuần trở lại đây.

    Hiện tượng thời tiết cực đoan kéo dài: "cơn ác mộng" do con người tạo nên

    Nguyên nhân của sự biến đổi khí hậu (BĐKH) hiện nay, tiêu biểu là sự nóng lên toàn cầu đã được khẳng định là chủ yếu do hoạt động của con người.

     Kể từ thời kỳ tiền công nghiệp (khoảng từ năm 1750), con người đã sử dụng ngày càng nhiều năng lượng, chủ yếu từ các nguồn nguyên liệu hóa thạch (than, dầu, khí đốt), qua đó đã thải vào khí quyển ngày càng tăng các chất khí gây hiệu ứng nhà kính của khí quyển, dẫn đến tăng nhiệt độ của trái đất. 

    Chưa bao giờ biến đổi khí hậu lại được biểu hiện mạnh mẽ như năm 2018 này, với hàng loạt những biểu hiện tiêu cực từ khắp nơi trên toàn thế giới. Con người đã đến lúc phải nhìn nhận lại một cách sâu sắc những gì mình đã làm được với môi trường tự nhiên. 

     Bích Phượng/Theo thegioitre.vn

    CÙNG "CHUYÊN MỤC"

    VIDEO  HOT

    AVERTISING

    6580415133_58b3a52b05_b

    S - MEDIA