1. Cúng, khấn tất niên là gì? Ý nghĩa của cúng, khấn Tất niên chiều 30 tết

Lễ cúng tất niên hàng năm thường được diễn ra vào ngày cuối cùng của tháng 12 âm lịch (chiều 29 tết hoặc chiều 30 tết tùy từng năm). Lễ cúng tất niên cũng được xem là nghi thức để chia tay năm cũ, nói lời chào năm mới. 

Lễ cúng tất niên mang rất nhiều ý nghĩa, nhưng chủ yếu vẫn là đề cao tính đoàn kết dân tộc, gắn kết thành viên trong gia đình vào dịp cuối năm. Và bài văn khấn tất niên như một thông điệp tâm linh bày tỏ lòng tri ân sâu sắc tới ông bà, tổ tiên đã phù hộ độ trì cho gia đình có một năm bình an và thành công.

Bài văn khấn tất niên chiều 30 tết cầu gia đình an khang, mạnh khỏe - Ảnh 1.

Lễ cúng tất niên chiều 30 Tết có ý nghĩa gì?

Vào những ngày này, không ai bảo ai mọi người đều dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa sạch sẽ. Theo lời ông bà xưa truyền lại, vào ngày 30 Tết nên lau nhà, tắm rửa gội đầu bằng nước lá mùi già nhằm xua tan những vương vấn bụi trần trong năm cũ để đón nhận niềm vui khi tết đến xuân về. 

2. Mâm cơm cúng tất niên ở 3 miền Bắc - Trung - Nam 

Lễ khấn cuối năm chiều 30 tết là một nghi lễ truyền thống của tổ tiên để lại nên chúng ta không cần quá đầu tư cho việc sắm lễ. Quan trọng nhất vẫn là lòng thành dâng lên ông bà, tổ tiên thông qua mâm lễ truyền thống và bài văn khấn - cúng gia tiên ngày cuối năm. 

Thường khi chuẩn bị lễ tất niên vào chiều 30 tết, người ta sẽ chuẩn bị hai mâm cỗ, một mâm cúng tại bàn thờ gia tiên cổ truyền trong nhà còn một mâm lễ đặt ở ngoài trời để khấn trời đất, tâm linh, cô hồn ở sân trước nhà.

Bài văn khấn tất niên chiều 30 tết cầu gia đình an khang, mạnh khỏe - Ảnh 2.

Mâm cổ cúng tất niên chiều 30 Tết

Đây đều là nét văn hóa tâm linh cổ xưa của mỗi gia đình, tùy thuộc mỗi vùng miền khác nhau mà những mâm cỗ cúng tất niên chuẩn bị cũng khác nhau. Vậy mâm cơm cúng tất niên gồm những gì ở các vùng miền, khác nhau như thế nào, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu ngay sau đây: 

a. Mâm cơm cúng tất niên miền Bắc

Ngoài những lễ vật như mâm ngũ quả (thường là chuối, xoài, bưởi, quất…), hương giấy, rượu… thì mâm cơm cúng tất niên vào chiều ngày 30 cuối năm ở miền Bắc được sắm sửa theo phong tục cổ truyền bao gồm:

Bài văn khấn tất niên chiều 30 tết cầu gia đình an khang, mạnh khỏe - Ảnh 3.

Mâm cổ cúng chiều 30 Tết của người Miền Bắc

- Bánh chưng.

- Giò chả.

- Rau xào.

- Thịt đông.

- Miến nấu măng.

- Dưa hành…

b. Mâm cơm cúng tất niên miền Trung

Mâm cơm cúng tất niên vào chiều 30 ở miền Trung thường có 2 phần chính: 

- Mâm ngũ quả, hương hoa, giấy tiền, vàng mã, đèn nến, trầu cau: với ngũ quả thường là: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài…

- Lễ vật trên mâm cúng mặn gồm: thịt heo, thịt gà, các món canh, xào… 

Bài văn khấn tất niên chiều 30 tết cầu gia đình an khang, mạnh khỏe - Ảnh 5.

Mâm cỗ cúng tất niên chiều 30 Tết của người miền Trung

Điểm khác biệt khi chuẩn bị mâm cơm cúng chiều 30 cuối năm ở miền Bắc với miền Trung là trong khi miền Bắc phải có lễ gà trống thì miền Trung thường chỉ cúng bánh tét, xôi chè, mứt. Vì những người Bắc cho rằng để chào đón năm mới thì nên dùng những vật cúng nhẹ nhàng, thanh tao.

- 1 lễ đặt ở bàn thờ gia tiên

- 1 lễ đặt ở giữa nhà

- 1 lễ đặt ở trước cổng với đầy đủ lễ vật mặn, chay

Sau khi đọc bài văn cúng tất niên thì mâm cổ cúng sẽ được ngơi xuống để con cháu hưởng lộc. 

c. Mâm cơm cúng tất niên miền Nam

Mâm cúng tất niên chiều 30 Tết ở miền Nam bao gồm:

- Mâm ngũ quả, hương hoa  giấy tiền, vàng mã, trầu cau, trà rượu… với mâm ngũ quả nhất định phải có 4 loại quả: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài thể hiện ước mong năm mới “cầu - vừa (dừa) - đủ - xài”. Khác mới miền Bắc, người miền Nam không chọn chuối, cam, lê để bày mâm ngũ quả.

- Mâm lễ mặn cổ truyền của miền Nam thường có bánh tét, canh măng, thịt kho tàu, chả giò, nem, gỏi tôm thịt, dưa góp, dưa muối…

Bài văn khấn tất niên chiều 30 tết cầu gia đình an khang, mạnh khỏe - Ảnh 7.

Mâm cổ cúng tất niên Miền Nam chiều 30 Tết

Sau khi chuẩn bị xong mâm cơm cúng thì gia chủ cần đọc bài văn khấn tất niên để mời các vị gia tiên về đón tết cùng gia đình.

Nhìn chung, sự chuẩn bị về món cúng cổ truyền thường có sự khác nhau giữa các vùng miền vì vậy các bạn cần nghiên cứu kỹ phong tục tất niên của nơi mình đang ở để chuẩn bị lễ vật được chu đáo.

 3. Bài văn khấn cúng tất niên trong nhà và ngoài trời 

Bài văn cúng tất niên chiều 30 Tết

Một năm mới an khang thịnh vượng chắc chắn là ước mong của rất nhiều người, và theo tâm linh của người Việt điều này quan trọng nhất khi gia chủ đọc bài văn khấn vào dịp tất niên cuối năm. Vì vậy, dưới đây chúng tôi sẽ giới thiệu đến bạn đọc bài văn khấn đã được chúng tôi nghiên cứu và sưu tầm:

Bài văn cúng - khấn tất niên chiều 30 ngoài trời:
“Nam mô a di Đà Phật! (niệm 3 lần)
Kính lạy: Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị tôn Thần.
Ngài Kim niên đương cai Thái tuế chí đức tôn Thần .
Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương .
Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài định Phúc Táo quân. Các Ngài Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày ...... tháng Chạp năm ..........
Tín chủ chúng con là: …………………………………………………………………
Ngụ tại: ………………………………………………………………………………….
Trước Án tọa kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Nay là ngày…. Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh cụ soạn, sửa lễ Tất niên, dâng cúng Thiên Địa, Tôn Thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư Linh.
Theo như thường lệ Tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn Thần, Liệt vị Gia tiên, bản xứ tiền hậu Chủ hương linh, giáng lâm án tọa, phù thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia, lớn bé trẻ già, bình an thịnh vượng. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù - Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.
Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám ...
Nam mô a di Đà Phật! (niệm 3 lần)”
Bài văn cúng khấn tất niên chiều 30 trong nhà: 
“Nam mô a di Đà Phật! (niệm 3 lần)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.
Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ: .................
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm: ..............
Tín chủ (chúng) con là:..................................................................................
Ngụ tại:........................................................................................................
Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Hôm nay là ngày 30 tết chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh. Theo như thường lệ tuệ trừ cáo tế cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận.
Nam mô a di Đà Phật! (cúi lậy) (niệm 3 lần)”

Trên đây chúng tôi đã giới thiệu đến bạn đọc ý nghĩa của lễ cúng tất niên cùng bài văn khấn tất niên chiều 30 Tết, cũng như cách sắp mâm cỗ tất niên và cách khấn một bài văn cúng trong dịp tết cổ truyền. Chúc các bạn có một năm mới thành công và hạnh phúc.